Mojżesz z Mężenina - informacje o projekcie

Relizator

  • Nadbużańskie Stowarzyszenie Oświatowo-Ekologiczne "Mężenin"

Sponsorzy

  • Fundacja Batorego
  • Zespół Placówek Oświatowych w Platerowie

Ludzie

Uczestnicy

  • Bartek Bogdaniuk
  • Paweł Częstochowski
  • Przemek Garucki
  • Bartek Klimiuk
  • Kasia Krуl
  • Kasia Јukijaniuk
  • Wojtek Maksymiuk
  • Emilka Mikołajczuk
  • Kinga Oskiuta
  • Magda Oksiuta
  • Agnieszka Omelańczuk
  • Karol Omelańczuk
  • Przemek Siduсh
  • Patrycja Trochimiuk
  • Paweі Ostaszewski
  • Marek Charkiewicz
  • Weronika Ludwiczuk
  • Piotr Ludwiczuk
  • Maria Daszko
  • Grzegorz Szymanek

Koordynacja

  • Maria Daszko

Warsztaty

  • Dominika Lewandowicz
  • Kinga Łaska

Tłumaczenia

  • Weronika Ludwiczuk

Skanowanie i obróbka fotografii otworkowych

  • Dominika Lewandowicz
  • Kinga Łaska
  • Daniel Ludwiczuk

Zebranie iformacji o Mężeninie

  • Dariusz Kazun

Informacje o Mężeninie

Środowisko

  Mężenin to jedyna w Gminie Platerów (powiat łosicki) miejscowość nadbużańska. Dolina Bugu w tej części Południowego Podlasia tworzy malowniczy przełom wydm morenowych wzdłuż brzegu wynikiem dziaіalności lodowca. Wieś położona na terasie nadzalewowej ciągnie się na długości 4 km. Wysokości względne w stosunku do położonego tutaj najniższego miejsca w gminie – 115 m n. p. m. dochodzą do 10 m. Dlatego ta nieuregulowana, dziko płynąca rzeka nie stwarza większego zagrożenia powodziowego rozlewając swe wody po licznych starorzeczach zwanych bużyskami. Natomiast wokół, jak powiadają na Podlasiu, tylko „piaski, laski i karaski” czyli słabe, piaszczyste, bielicowe gleby porośnięte sosnowymi zagajnikami, a w wodach bogactwo ryb. Z przyrodniczego punktu widzenia ta część Doliny Bugu posiada cenne wartości faunistyczne i florystyczne, a pomnikowe głazy narzutowe i żwirownie na otaczających Mężenin wzgórzach moreny czołowej dowodzą, ze jesteśmy w krajobrazie staroglacjalnym. Dlatego te niezaprzeczalne walory krajobrazowe i czyste powietrze sprawiły, że cały ten obszar włączono od 1994r. w obęb Parku Krajobrazowego „Podlaski Przeіom Bugu”.

Historia

  Najstarsze ślady osadnictwa na terenie dzisiejszego Mężenina odnajdujemy w kilku stanowiskach archeologicznych z V – XII wieku. To wіaśnie tędy, wzdłuż doliny nadbużańskiej prowadził szlak kupiecki, którego strzegły grody w Mielniku i Drohiczynie. Jednak pierwsze historyczne wzmianki w miejscowości pochodzą z XVI wieku, kiedy to wіeś „Mężeenin” w ziemi mielnickiej należy do rodu Mężeсkich herbu Kościena. Nie ma jednak żadnych danych z tego okresu, by stał tu dwór szlachecki, aż po wiek XVIII, o czym w pamiętnikach wspomina kasztelan podlaski Wiktoryn Kuszyсski. Ponadto o powstaniu w Mężeninie dworu i parku wokół niego można wnioskować z obecnego zalesienia parkowego i pomnikowych kilku dębów, których wiek oblicza się na trzy stulecia. W 1885 roku majątek należał już do litewskiej rodziny Jundziłłów. Składał się z folwarków Mężenin, Michałowo i „przynależności” Chrostawiec. We wsi była też flisacka przystań wodna. Na początku XX wieku wskutek niegospodarności wіaściciela zadłużony majątek przejmuje Bank Ziemski w Lublinie oddając go w dzierżawę. Po odzyskaniu niepodlegіości dobra mężeńskie zostają rozparcelowane pomiędzy mieszkańców wsi, a tzw. „resztуwkк” z dworem i parkiem wydzierżawił Ludwik Prażmowski. W 1925 r. dzięki zapobiegliwości hr. Kazimiery Broel – Plater, która miała też swoje udziały ziemskie z tej części Mężenina, dwór wraz z parkiem kupuje Polskie Towarzystwo Teozoficzne. Teozofowie zakіadają w nim „Spółdzielnię Przyjaciół Uroczyska Mężenin”. I tak oto mało znana, cicha i biedna wieś staje się miejscem tajemniczych spotkań, na „koloniach umiejętnego wypoczynku” dla członków lóż wolnomularskich, wśród których są m.in. gen. Michaі Tokarzewski – Karaszewicz, dr Janusz Korczak, pisarka Wanda Wasilewska. Okres okupacji niemieckiej i lata powojenne były szczególnie trudne dla okolicznej ludności. Uczestniczyła ona aktywnie w działalności miejscowej placówki AK pod dowództwem Wіadysława Јukasiuka ps. „Młot”, który po 1945r. stał się czołową postacią polskiego podziemia niepodlegіościowego. Na początku lat pięćdziesiątych ubiegіego wieku zespół pałacowo – parkowy został przejęty przez Wojewódzką Radę Narodową w Warszawie. Nie zmieniono jednak przeznaczenia obiektu, który nadal funkcjonuje jako ośrodek wypoczynkowy. W 1964 roku we dworze utworzono szkołę podstawową dziaіającą do 2001 roku. Wraz z zamknięciem szkoły grupa nauczycieli – entuzjastów, którzy chcąc „ocalić od zapomnienia” historię miejscowości założyła Nadbużańskie Stowarzyszenie Oświatowo-Ekologiczne "Mężenin". Ostatnią decyzją, jaką radni Gminy Platerуw podjęli w tej sprawie jest sprzedaz zespoіu dworsko – pałacowego w Mężeninie i jednocześnie uchwalenie „Planu odnowy miejscowości Mężenin” na najbliższe lata w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich.

Ludność

  W dzisiejszym podziale administracyjnym miejscowość Mężenin to dwa sołectwa Mężenin i Kolonia Mężenin. Wg danych statystycznych Urzędu Stanu Cywilnego w Platerowie w 2008r. Mężenin zamieszkiwało 230 osób, a Kolonię Mężenin 150 osób, co stanowiło 7% ludności gminy. Na przestrzeni ostatnich lat odnotowano nieznaczny wzrost liczby mieszkaсców. Dla porównania w końcu XIX wieku wieś liczyła ok. 400 mieszkaсców zamieszkujących blisko 40 gospodarstw. Obecnie mieszka w obu sołectwach dwa razy więcej rodzin, a do najbardziej popularnych nazwisk mieszkaсców należą: Kasprowicz, Kowalczyk, Trochimiuk, Omelańczuk. Pod względem wyznaniowym ludność Mężenina należy do rzymsko – katolickiej parafii w Ruskowie, chociaż na terenie wsi jest murowana kaplica dojazdowa dla mieszkańców Meżenina, Kolonii Mężenin i Michałowa.

Gospodarka

  Powstanie i rozwój Mężenina od zawsze był związany we rzeką Bug. W średniowieczu była to wieś służebna dla grodów nadbuzańskich. Później powstawały tu przeprawy i przystanie rzeczne, młyn wodny, karczma dla flisaków. Po uwłaszczeniu chіopów w drugiej połowie XIX wieku była to osada, której ludność zajmowała się rybactwem i rolnictwem. Dopiero w latach międzywojennych ubiegіego wieku Mężenin został „odkryty” przez Teozofów. Było to miejsce idealne do ich letniego wypoczynku i medytacji filozoficznych, jako „głucha wioska na Podlasiu”. Ale miejscowa ludność nadal żyła ubogo, co opisuje w swej powieści „Ziemia w jarzmie” Wanda Wasilewska. Obecnie od kilkunastu już lat głównym zajęciem mieszkańców jest sadownictwo, które rozwija się tutaj na słabych glebach bielicowych oraz ogrodnictwo występujące na żyznych glebach - madach w zakolach rzeki Bug. Niestety w Mężeninie poza jednym, nie powstały gospodarstwa agroturystyczne. W ostatnich latach nastąpiła jednak sprzedaż zarówno przez gminę jak i mieszkańców wielu dziaіek rekreacyjnych, dziś zabudowanych, tak, że miejscowość w sezonie letnim zaludnia się niemal podwójnie. Ciągle Mężenin ma więc przed sobą drogę dalszego rozwoju.

Mapa